دانستنی های مالیاتی 14

دانستني هاي مالياتي (قسمت چهاردهم)
فرآيند رسيدگي به پرونده هاي مالياتي
در حال حاضر ماليات به عنوان يكي از مهمترين منابع درآمدي دولت ها بخصوص در كشورهاي
توسعه يافته، رويكرد اساسي به سوي اقتصاد كشورهاي جهان گشوده و دستيابي به توسعه اقتصادي
پايدار، تامين عدالت اجتماعي و سازماندهي فعاليت هاي اقتصادي را امكان پذير نموده است.
به گزارش رسانه مالياتي ايران، سازمان امور مالياتي براي اينكه بتواند به اولين وظيفه خود كه همانا
شناسايي موديان مالياتي است جامه عمل بپوشاند همواره سعي نموده از طرق و شيوه هاي گوناگون با
موديان تعامل و ارتباط داشته و با دادن اطلاعات كافي به موديان، آنان را تشويق و ترغيب به ابراز درآمد
خود با دادن اظهارنامه مالياتي در مواعد تعيين شده به سازمان امور مالياتي نمايند. اين روش كه به
خوداظهاري مرسوم است در سالهاي اخير به شدت مورد استقبال موديان مالياتي قرار گرفته و آنان
توانسته اند از تمهيدات و تسهيلاتي كه قانون براي آنان درنظر گرفته به خوبي برخوردار گردند.
در مقابل؛ موديان مالياتي كه تمايل چنداني به پرداخت ماليات خود از طريق خوداظهاري نشان
نمي دهند، سازمان امور مالياتي مي تواند با استفاده از روشهاي مختلف همچون واحديابي يا استفاده از
بانكهاي اطلاعاتي به شناسايي اينگونه موديان پرداخته و اقدام به تعيين درآمد مشمول ماليات آنان
نمايد.
در اين بخش سعي داريم كه به اجمال فرآيند رسيدگي به پرونده هاي مالياتي را در دو بخش مجزا
مورد بررسي و مطالعه قرار داده تا موديان محترم مالياتي بهتر بتوانند با اين امر مهم آشنا شوند.
الف) تعامل و ارتباط داوطلبانه موديان با سازمان امورمالياتي
مودياني كه به طور داوطلبانه به ادارات امورمالياتي مراجعه و ضمن رعايت تكاليف قانوني خويش
اظهارنامه مالياتي خود را در مواعد تعيين شده ارائه مي نمايند فرآيند رسيدگي به پرونده مالياتي آنان
2
نيز از همين زمان آغاز مي شود و واحدهاي مالياتي مكلف اند اظهارنامه هاي موديان ماليات بردرآمد را
حداكثر ظرف يك سال از تاريخ انقضاي مهلت مقرر براي ارائه اظهارنامه رسيدگي نمايند. در صورتي كه
ظرف مدت مذكور برگ تشخيص درآمد صادر ننمايند و يا تا سه ماه پس از انقضاي يك سال فوق الذكر
برگ تشخيص درآمد مذكور را به مودي ابلاغ ننمايند اظهارنامه مودي قطعي تلقي مي شود.
طبق تبصره ماده 226 قانون ماليات هاي مستقيم به موديان مالياتي اجازه داده مي شود در صورتي
كه به نحوي از انحاء در اظهارنامه يا ترازنامه يا حساب سود و زيان ارائه شده از نظر محاسبه اشتباهي
شده باشد، يا ارائه مدارك لازم ظرف يكماه از تاريخ انقضاي مهلت ارائه اظهارنامه نسبت به رفع اشتباه
اقدام و اظهارنامه يا ترازنامه يا حساب سود و زيان اصلاحي را حسب مورد ارائه نمايد.
پس از آنكه اظهارنامه توسط واحد مالياتي دريافت گرديد كارشناس ارشد مالياتي (مميز مالياتي)
به منظور رسيدگي به پرونده مودي و تعيين درآمد وي طي درخواست كتبي از مودي مي خواهد كه
دفاتر و كليه اسناد و مدارك خويش را در اختيار وي قرار دهد. كارشناس ارشد مالياتي مكلف است
ظرف يك هفته تا پانزده روز پس از ابلاغ درخواست فوق به محل كار مودي مراجعه و دفاتر و اسناد و
مدارك را مورد رسيدگي قرار دهد.چنانچه دفاتر بر طبق موازين قانوني و آيين نامه مربوط به روش هاي
نگهداري دفاتر و اسناد و مدارك تنظيم شده باشد درآمد مشمول ماليات مودي از طريق رسيدگي به
دفتر تعيين و مبلغ ماليات مشخص و طي برگ تشخيص ابلاغ مي شود.
ب) عدم مراجعه موديان مالياتي به سازمان امورمالياتي و آثار و تبعات آن
در مواردي كه موديان اسناد و مدارك مربوط به فعاليت هاي خود را در اختيار سازمان مالياتي قرار
نمي دهند و يا آنكه حتي در پاره اي از مواقع فعاليتهاي اقتصادي خود را پنهان مي كنند دستگاه
مالياتي از طرق مختلف به شناسايي آنها پرداخته و پس از تعيين و تشخيص درآمد آنان ، نسبت به
وصول آن اقدام مي نمايد.
3
به موجب ماده 157 قانون مالياتهاي مستقيم چنانچه موديان از ارائه اظهارنامه مالياتي در موعد
مقرر خودداري نمايند، زمان رسيدگي پنج سال از تاريخ سررسيد پرداخت ماليات مي باشد و پس از
گذشتن پنج سال مذكور ماليات متعلق قابل مطالبه نخواهد بود.مگر اينكه ظرف اين مدت واحد مالياتي
درآمد مودي را تعيين نموده و برگ تشخيص ماليات را صادر و حداكثر ظرف سه ماه پس از انقضاي
پنج سال مذكور برگ تشخيص ماليات را به مودي ابلاغ نمايد.
همچنين نحوه رسيدگي به پرونده هاي مالياتي يكي ديگر از آثار و تبعات عدم مراجعه موديان به
سازمان امورمالياتي است زيرا درآمد آنان ديگر از طريق رسيدگي به دفاتر و اسناد و مدارك تعيين و
تشخيص نمي شود بلكه از طريق روش علي الراس درآمد مشمول ماليات آنها تعين مي گردد.
ماده 97 قانون مالياتهاي مستقيم مواردي كه منجر به تشخيص علي الراس مي گردد را به شرح
ذيل بيان مي كند.
1) در صورتي كه تا موعد مقرر ترازنامه و حساب سود و زيان و يا حساب درآمد و هزينه و حساب
سود و زيان، حسب مورد، ارائه نشده باشد.
2) در صورتي كه مودي به درخواست كتبي اداره امورمالياتي مربوط از ارائه دفاتر و يا مدارك
حساب در محل كار خود خودداري نمايد.در اجراي اين بند هرگاه مودي از ارائه قسمتي از
مدارك حساب خودداري نمايد چنانجه مربوط به هزينه باشد از احتساب آن جزء هزينه هاي
قابل قبول خودداري مي شود و در صورتي كه مربوط به درآمد باشد، درآمد مشمول ماليات اين
قسمت از طريق علي الراس تعيين خواهد شد.
3) در صورتي كه دفاتر و اسناد و مدارك ابرازي براي محاسبه درآمد مشمول ماليات به نظر اداره
امورمالياتي غيرقابل رسيدگي تشخيص داده شود و يا به علت عدم رعايت موازين قانوني و آيين
نامه مربوط مورد قبول واقع نشود در اين صورت مراتب بايد با ذكر دلايل كافي كتباً به مودي
ابلاغ و پرونده براي رسيدگي به هيات سه نفره احاله گردد.
4
هنگامي كه براي ماموران مالياتي، مسجل و مشخص شود كه پرونده مالياتي مودي بايد به
روش علي الراس تشخيص داده شود، ضروريست پس از تحقيقات و بررسي هاي لازم و كسب
اطلاعات مورد نياز از مراجع مختلف اعم از دولتي يا غيردولتي، ابتدا قرينه و يا قرائن مذكور در
قانون را كه متناسب با وضعيت و موضوع فعاليت مودي باشد انتخاب و سپس با اعمال ضريب يا
ضرائب مقرر از روي دفترچه ضرايب در قرينه يا قرائن انتخابي، درآمد مشمول ماليات مودي
محاسبه و ماليات وي تعيين و ابلاغ گردد.
در خاتمه با مقايسه روش هاي مذكور درخواهيم يافت كه مراجعه داوطلبانه موديان و ارائه
اظهارنامه و پرداخت به موقع ماليات براي آنان محاسن و امتيازات فراواني را در پي خواهد داشت:
-1 تعيين درآمد مشمول ماليات و مبلغ ماليات از طريق رسيدگي به دفاتر و اسناد و مدارك
ارائه شده
-2 عدم تعلق جرائم
همچنين عدم ارائه اظهارنامه و پرداخت ماليات در موعد مقرر مضراتي را خواهد داشت كه از
جمله مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:
-1 تعيين درآمد مشمول ماليات و مبلغ ماليات از طريق علي الراس
-2 تعلق جريمه عدم ارايه اظهارنامه براي مشمولين بند (ج) معادل 10 % ماليات و براي اشخاص
حقوقي و مشمولين بند (الف) و (ب) ماده 95 قانون ماليات هاي مستقيم معادل 40 % ماليات
كه غير قابل بخشش مي باشد.
% -3 عدم ارائه ترازنامه و حساب سود و زيان و يا عدم ارائه دفاتر، مشمول جريمه اي معادل 20
ماليات براي هر يك از موارد مي گردد.
2% ماليات به ازاي هر ماه تاخير در پرداخت از تاريخ سررسيد مقرر (تاريخ / -4 جريمه اي معادل 5
ارائه اظهارنامه مالياتي)
5
-5 عدم ارائه اظهارنامه ، ترازنامه و حساب سود و زيان در دوره معافيت موجب عدم استفاده از
معافيت براي سال مربوطه خواهد شد.

ماژول جستجو در مطالب سایت